Afstudeerproject Draw the line

‘Draw the line’
Ontwerp voor een vrouwenopvang ingebed in het stedelijk weefsel

De vrouwenopvang biedt mishandelde vrouwen een tijdelijke woonplek. Gevlucht voor geweld vinden ze in het opvanghuis veiligheid, rust en steun. De hoofdzaken bij het ontwerpen van zo’n huis zijn de plaatsing in de stad en de relatie tussen private en gezamenlijke ruimten in het gebouw. Deze punten gaan beide over de overgangen tussen domeinen, over grenzen. Grenzen tussen het openbare domein van de stad en het besloten domein van het opvanghuis. En grenzen tussen het privé domein van een bewoonster en het gezamenlijke domein van alle bewoonsters en het personeel. Vaak hebben de vrouwen die in de opvang terechtkomen moeite hun eigen grenzen aan te geven. In de opvang starten zij een proces naar meer weerbaarheid.

Mijn onderzoek naar de grenzen van vrouwenopvanghuizen concludeert dat de huidige huizen op dit vlak vaak niet goed functioneren. Binnen de opvanghuizen zijn de grenzen tussen de afzonderlijke domeinen onduidelijk. Private kamers zijn klein en hebben geen eigen keuken, sanitair en woonruimte. Deze functies moeten gezamenlijk gebruikt worden. Dit blijkt een extra bron van stress voor de bewoonsters. De overgang tussen het huis en de openbare ruimte daarentegen is hard en gesloten, zeker bij veel nieuwe plannen. De huizen zijn als burchten in de stad. Voor de vrouwen is het dan moeilijk de stap naar buiten te zetten – letterlijk en figuurlijk. De overgang is groot en buiten de poort zijn de vrouwen kwetsbaar.

In mijn ontwerp voor een vrouwenopvanghuis in Eindhoven zijn de grenzen zorgvuldig vormgegeven. Binnen het opvanghuis zijn ze duidelijk en vormen ze belangrijke elementen. De grenzen tussen ruimten zijn aan te passen door de vrouwen zelf, naar gelang de stemming van de dag. Verschillende domeinen zijn duidelijk gescheiden, maar de overgangen kunnen ook geleidelijker worden. Schuifbare panelen en ramen en vouwbare luiken zijn de elementen waarmee de vrouw haar eigen grens kan vormgeven.

Door de inbedding van het huis in de stedelijke structuur krijgt de exterieure grens zijn vorm. Een open binnengebied in een introverte wijk in het centrum van Eindhoven vormt de perfecte locatie. De in zichzelf gekeerde wijk en de geborgen plek binnen bestaande bebouwing worden de begrenzingen rond het huis. Het huis heeft zo niet één harde grens, maar een opeenstapeling van grenzen die elkaar omringen. Daartussen zijn er ruimten met verschillende gradaties van bescherming, waardoor de ‘stap naar buiten’ een geleidelijke overgang wordt. De meest beschermde ruimte is een hof binnenin het opvanghuis; de spil van het huis. Alle ruimten zijn via dit hof bereikbaar. Het is de centrale verkeersruimte waar alle gebruikers van het gebouw elkaar ontmoeten. De meest beschermde ruimte is het sociale middelpunt van waaruit de vrouwen zich hun plek in de maatschappij weer eigen kunnen maken.

Lees hieronder het volledige verslag.

Advertenties