In 2025 trad ik op als gastredacteur voor A+ Architecture in Belgium voor het themanummer A+313 Parallel Practices. Dit nummer focust op parallelle praktijken in de architectuur: zelfgeïnitieerde, ongevraagde en geëngageerde vormen van praktijk die zich ontwikkelen naast de reguliere bouwpraktijk.
Als gastredacteur zette ik de inhoudelijke lijn uit voor de selectie van thema’s en auteurs, samen met hoofdredacteur Eline Dehullu. Ook schreef ik het essay Nieuwe Werelden, samen met Els Vervloesem.
In een tijd van extreme crises, grote maatschappelijke vraagstukken, intensieve marktwerking en precaire werksituaties zoeken architecten naar nieuwe manieren om hun engagement vorm te geven. Steeds vaker nemen zij zelf het initiatief, met ongevraagde en experimentele praktijken die bijdragen aan urgente thema’s, de architectuurpraktijk verdiepen en tegelijkertijd een spiegel voorhouden – aan zichzelf en aan de sector. Ze zoeken daarmee vrije ruimte, parallel aan de reguliere bouwpraktijk, los van economische logica en functionele verwachtingen. In deze praktijken biedt architectuur niet alleen een antwoord op de vraag van een opdrachtgever, maar stelt de architect zélf de vragen.
Het nummer bouwt verder op een onderzoek over parallelle praktijken, dat ik uitvoerde in opdracht van het Vlaams Architectuurinstituut samen met Bart Tritsmans. We interviewden bijna dertig architecten, die spraken over een diversiteit aan parallelle praktijken, van ontwerpend onderzoek tot artistieke interventies, en van materiaalexperiment tot participatieve of activistische projecten.
Voor de architecten zit de meerwaarde van dit type projecten niet alleen in de verrijking die ze bieden voor hun eigen praktijk, maar ook in het aspect van experiment en reflectie, de kennisdeling in het werkveld en niet in de laatste plaats in de meerwaarde van deze projecten voor de samenleving. Veel parallelle praktijken ontstaan uit een groot kritisch engagement. Ze stellen de status quo ter discussie, de rol van de architect en van architectuur als discipline, en streven ernaar deel te worden van de oplossing in plaats van het probleem.
In A+ 313 komen onder meer aan bod:
- Adeola Enigbokan, die met het concept van de ‘shadow client’ onzichtbare publieke belangen in architectuur blootlegt.
- Els Vervloesem en Evelien Pieters, met het essay Nieuwe Werelden, waarin zes sociaal-ecologisch geëngageerde ontwerppraktijken worden geanalyseerd aan de hand van het kader expose – propose – politicize.
- Carla Frick-Cloupet en Anne-Laure Iger, die protestbewegingen van architecten in Brussel bespreken en pleiten voor politiek engagement als integraal onderdeel van elke praktijk.
- Eline Dehullu en Bart Tritsmans, over de rol en impact van de Bouwmeesterlabels.
- Gosia Olchowska, met een beeldessay als collage van haar parallelle praktijk.
- Roxane Le Grelle, die de curators van Across interviewt, over het residentieprogramma voor jonge architectuurpraktijken.
- Sophia Holst, met de opinie De ongenode buitenstaander, een scherpe reflectie over de (on)houdbaarheid van werken vanuit engagement.
A+ 313 — Parallel Practices is verkrijgbaar in het Nederlands en Frans.
buro evelien pieters 